Kon pa papia ku un hende tokante suisidio

E 4 pasonan ta

Bo ta preokupa ku un hende den bo kring, ta pensa riba suisidio? E ta importante pa papia tokante esaki. E por sinti ku e tema aki no ta fasil pa bo. Aki bo por haña algun tips tokante kon pa kuminsá e kombersashon, kiko pa bisa i kiko pa no bisa.


E 4 pasonan ta:

  1. Mustra bo preokupashon.
  2. Hasi e persona pregunta.
  3. Skucha i mustra empatia.
  4. Buska yudansa huntu.


1.Kon pa kuminsá e kombersashon?

Kuminsá promé ku konektá ku e persona. Kuminsá un kombersashon i laga nan sa ku bo ta preokupa. Bisa nan kiko bo ta nota. Por ehèmpel:

  1. “Mi a nota ku últimamente bo ta hopi mas ketu ku normalmente.”
  2. “Mi a nota ku bo ta kanselá bo plannan i ta preferá keda bo so.”
  3. “Mi a nota ku últimamente ta bira difísil pa bo konsentrâ den klas.”
  4. “Mi a tende bo bisa ‘Mi ta kansá di tur kos’ algun biaha e siman aki.”
  5. “Mi ta mira ku bo tin hopi kos den bo kabes i ku awor tur kos ta parse hopi pisá pa bo.”


2.Despues di e apertura sinsero aki, kuminsá papia tokante suisidio. Investigashon a mustra ku papia direktamente tokante suisidio no ta oumentá e riesgo.

Kon pa hasi e pregunta tokante suisidio:

  1. “Bo a yega di pensa riba suisidio?”
  2. “Bo a yega di pensa: ‘Mi no ke sigui biba asina’?”
  3. “Bo a yega di pensa: ‘Bida no tin sentido pa mi mas’?”


EVITÁ:

  1. “Bo no ke muri realmente, tog?”
  2. “Bo no ta bai hasi algun kos di hende loko of kos bobo, tog?”
  3. “Bo sa kuantu e kos aki ta hasi mi doló?”


3.Kiko bo ta hasi ora un hende bisa bo ku e ta pensa riba suisidio òf ku e no ke biba mas?

  1. Skucha sin huzga.
  2. Sigui hasi pregunta.
  3. Mustra empatia pa nan sintimentunan.


Hasi e 3 preguntanan di seguimiento:

  1. “Bo a pensa kon bo lo hasi esaki?”
  2. “Bo tin akseso na e medionan pa hasi esaki awor?”
  3. “Bo ta pensa di hasi esaki awe òf pronto?”


Si e situashon ta urgente (si e kontesta ta “sí” na e preguntanan ariba):

  1. Keda ku e persona.
  2. Kita e medionan ku ta na su alkance, si esaki ta seif pa abo hasi.
  3. Aktivá yudansa di emergensia: 912


EVITÁ:

  1. No purba di resolvé tur kos bo mes.
  2. No prometé ku bo lo tene e situashon sekrèto.
  3. No karga e situashon bo so. Konseho: Papia ku un persona di konfiansa i buska sosten.


4.Buska yudansa huntu na dòkter, sikólogo òf 113

  1. 912: Ambulans
  2. Pa papia te ku 25 aña: 918
  3. Yudansa pa término largu: kontakta e dòkter di kas (huisarts) pa haña un vereijsbrief na un sikólogo.